Những tín ngưỡng dân gian Việt Nam

I - Tin ngưỡng dân gian Việt Nam:

1. Những hình thái tín ngưỡng dân gian bản địa của người Việt Nam:

a) Tục thờ đá: Viên đá là nơi trú ngụ lý tưởng của các thần linh có thần lực cực mạnh.

b) Tín ngưỡng hồn lúa: Hồn lúa là yếu tố quyết định sự sống và phát triển của cây lúa, hồn lúa cũng mang lại sức sống hạnh phúc cho mỗi người. Do vậy con người phải tôn vinh hồn lúa để giữ cho hồn không rời bỏ cây lúa mà đi.

c) Tín ngưỡng thờ nước: Cầu mong đủ nước để cây lúa phát triển.

d) Tín ngưỡng thần mặt trời: Rước đèn trung thu, thả diều... nhằm cầu nắng.

2. Tín ngưỡng phồn thực: cầu mong sự sinh sôi,nảy nở.

3. Tục thờ cúng tổ tiên:

a) Tết Hàn thực (3/3 âm lịch): bánh trôi, bánh chay.

b) Tết Đoan nghọ (5/5 âm lịch): rượu nếp, quả tươi.

c) Tết Trung nguyên (15/7 âm lịch): cỗ mặn.

d) Tết trung thu (15/8 âm lịch): bánh dẻo, bánh nướng.

đ) Tết trùng thập (10/10 âm lịch): dâng cơm gạo mới, bánh dầy, chè kho.

4. Tín ngưỡng thành hoàng làng:

- Thượng đẳng thần: Có công lớn với dân, với nước.

- Trung đẳng thần: sáng lập ra làng.

- Hạ đẳng thần: Không rõ công tích.

* Lễ hội làng tổ chức theo trình tự:

- Lễ rước nước.

- Lễ mộc đục (rửa thần tượng).

- Tế gia quan (khoác áo mũ cho thần, tượng).

- Lễ rước kiệu.

- Đại tế: mổ trâu, bò làm vật tế phẩm.

- Lễ túc trực: trông nom, canh giữ thần tượng.

- Lễ hèm: diễn một quãng đời không mấy "vẻ vang" của thần lúc sinh thời.

5. Tín ngưỡng vong hồn của người Việt (rằm tháng bảy): truyền thuyết Mục Liên cứu mẹ Thanh Đề.

II - Những đại lễ và vũ khúc của vua chúa Việt Nam:

1. Lễ tịch điền:

- Tổ chức lần đầu tiên năm Thiên Phúc thứ 8 (987) đời Tiền Lê.

- Hình thức: Vua cầy 3 đường; hoàng tử 5 đường, quan triều 9 đường.

2. Lễ Minh Thệ (ăn thề):

- Tháng 2 năm Thiên Thành nguyên niên (1028) vua Thái Tông đặt ra lễ Minh Thệ chủ ý đào luyện cho văn võ bách quan hết lòng trung thành với hoàng gia.

- Hình thức: lập đàn, giết sinh vật lấy máu đựng vào bát lớn. Mọi người quỳ trước thần vị tuyên đọc lời thề.

- Năm Đinh Mùi (1787) quân Tây Sơn ra Bắc, đền Đồng Cổ bị phá hủy. Các triều sau bỏ không làm lễ ăn thề.

3. Lễ tế Văn Miếu:

- Tháng 8 năm Thần Võ thứ 2 (1070) vua Lý Thánh Tông dựng Văn Miếu ở phía Đông Nam kinh đô Thăng Long để thờ Đức Khổng Tử.

- Lễ tế Văn Miếu trong các đời Gia Long, Minh Mệnh, Thiên Trị, Tự Đức rất trọng thể. Từ đời Kiến Phúc về sau tuy nghi tiết không thay đổi nhưng không còn long trọng như trước, một phần vì các vua không hay đi tế, thường cử quan khâm mạng tế thay; một phần vì tài chính suy giảm, Lễ bộ, Hộ hộ không đủ tiền chi phí các khoản nên làm sơ sài cho tắc trách.

4. Ngày hội đua thuyền đời Lý: Năm Thiên Phúc thứ 6 (985) đời Lê Đại Hành, gặp ngày sinh nhật, vua sai làm một ngọn núi giả đặt ở trên thuyền thả xuống sông gọi là núi Nam Sơn rồi mở cuộc đua thuyền cho dân chúng thi. Từ đó năm nào cũng có hội đua thuyền.

5. Lễ tắm phật và phóng sinh đời Lý:

- Thái Tông lên ngôi năm Sùng Hưng Đại Bảo nguyên niên (1049) dựng chùa Diên Hựu thờ Quan Âm Bồ Tát. Cách thức kiến trúc do vị tăng Thiền Tuệ dâng dựng trên hồ Linh Chiểu.

- Hàng năm cứ đến ngày mồng 8/4 là ngày Phật Đản, chùa Diên Hựu mở hội tắm phật; vua chúa đến dự và làm lễ phóng sinh.

6. Lế sách lập đông cung thái tử đời Nguyễn:

- Trong lịch sử Việt Nam, hoàng tử đầu tiên được phong làm thái tử là Đinh Liễn, con vua Đinh Tiên Hoàng, tấn phong năm Mậu Thìn (968).

- Nhà Nguyễn chỉ có 2 lần làm lễ tấn phong cho hoàng tử Đảm sau là vua Minh Mệnh, lần thứ 2 tấn phong cho hoàng tử Vĩnh Thụy sau là vua Bảo Đại.

7. Những vũ khúc trong cung vua chúa:

- Bát dật

- Lục cúng

- Tam tinh chúc thọ

- Bát tiên hiến thọ

- Trình tường tập khánh

- Đấu chiến thắng phật

- Tứ linh

- Nữ tướng xuất quân

- Vũ phiến (múa quạt)

- Tam quốc,Tây du

- Lục triệt hoa mã đăng

Tình yêu dưới góc nhìn quản lý xã hội

Một ngày mùa đông, Vô tình lục lại trong đống sách vở cũ và bắt gặp một bài viết cũ từ hồi sinh viên muốn luận bàn về tình yêu mặc dù khi đó chẳng biết gì về tình yêu. Đọc cũng thấy hay hay muốn chia sẻ với mọi người. Biết đâu có phần nào đó lại đúng. Mọi người đọc và cho ý kiến nhé!

Tôi có nhiều dịp để ý xem mọi người yêu đương như thế nào nhưng rốt cuộc tôi đã thất vọng vô cùng.Họ yêu nhau chóng vánh như một bản hợp đồng; cũng rất nồng thắm nhưng cũng chóng tàn phai. Đó là số kiếp của tình yêu chăng?

1. Nguyên nhân thất bại của tình yêu:

Vài cuộc phỏng vấn và một số lý do:

- Yêu và cảm thấy không hợp rồi... BỎ

- Yêu để bù đắp tình cảm thiếu hụt; khi không cần sự bù đắp nữa thì... THÔI.

- Yêu thật lòng, hy sinh thật lòng nhưng... LỖI TẠI HOÀN CẢNH.

- Cả hai quá giống nhau rồi đến lúc cũng phải.... CHIA TAY.

- Yêu và những mối xung đột với... LÝ TƯỞNG.

...

Cứ như vậy,tình yêu hoan lạc rồi lại bi ai; ngọt bùi rồi lại đắng cay thật nhiều.

2. Tình yêu?

"Có ai định nghĩa được tình yêu

Có nghĩa gì đâu một buổi chiều

Nó chiếm hồn ta bằng nắng nhạt

Bằng mây nhè nhẹ ,gió hiu hiu"

(Xuân Diệu)

Con người cần có một trái tim, rất cần bởi nó là nơi nuôi dưỡng bản chất người mà với Khổng Tử đó là "Nhân chi sơ, tính bản thiện" (Bản tính của con người khi vừa sinh ra đã là tốt)

Với Hàn Phi Tử đó là bản chất "tự tư tự lợi" (chỉ biết cái lợi cho mình)

Và với Hồ Chí Minh đó là vai trò của giáo dục:

"Hiền dữ phải đâu là tính sẵn

Phần nhiều do giáo dục mà nên"

Nếu không có trái tim, con người sẽ chỉ là "loài quái vật bị sai khiến bởi lòng tự ái" (Nam Cao)

Người ta nói "Yêu là chết ở trong lòng một ít" và họ giải thích rằng "Vì mấy khi yêu mà chắc được người yêu"

Nhưng, mỗi khi có chiến tranh, mỗi khi lợi ích của dân tộc được đặt lên trên hết thì tình yêu mang một màu sắc mới:

"Tôi yêu đất nước này chân thật

Như ngôi nhà nhỏ bé có mẹ của tôi

Như yêu em nụ hôn ngọt trên môi

Hãy cứ trông đất nước mình thống nhất"

(Trần Vàng Sao)

Người ta không còn toan tính đến việc:

"Cho thì cho nhiều nhưng nhận chẳng bao nhiêu

Người ta phụ hoặc thờ ơ chẳng biết"

(Hồ Zêch)

Người ta:

Sẽ chỉ nói về thứ tình yêu trong trắng - tình yêu mang bản chất xã hội chủ nghĩa với câu nói quen thuộc của thế hệ ngày nay: TÔI YÊU VIỆT NAM.

3. Thể chế tình yêu:

Giới trẻ bây giờ rất năng động. Tình yêu cũng vì thế trở nên giàu sắc thái. Người ta đã gắn cho nó một nội hàm rộng hơn nhiều. Đó là động cơ, là mục tiêu, là lợi và hại... Theo đó, người ta trở nên thận trọng hơn khi quyết định yêu. Điều đó tốt hay xấu? hay hay dở?

Xét về góc độ quản lý xã hội,tình yêu cũng là một loại thể chế với cấu trúc cũng bao gồm cả bốn yếu tố: Thành viên - Quan hệ - Hoạt động - Lợi ích. Nếu nhìn dưới góc độ đó, việc quản lý thể chế này cần thực hiện hai mảng hoạt động:

Mảng hoạt động thứ nhất: Thiết kế thể chế

Thực chất đó là quá trình mường tượng, hình dung trước về thể chế với cả bốn yếu tố nêu trên. Theo đó ta có hai dạng hoạt động:

Một là: Thiết kế thể chế về mặt cấu trúc: Được quy ước là thiết kế về thành viên và quan hệ của thể chế. Đó cũng chính là quá trình tư duy,mường tượng của chủ thể quản lý về:

- Thành viên: Người ta phải hình dung trước thành viên cấu thành thể chế. Ở đây là tư duy về mẫu hình lý tưởng, về người bạn đời lý tưởng.

- Quan hệ: Người ta phải hình dung trước và xác lập trong tư duy các mối quan hệ của thể chế. Thể chế tình yêu bao hàm trong đó một mối quan hệ đơn nhất có tính thuận nghịch. Công việc này là công việc người ta sẽ hình dung, sống trong tình yêu người ta sẽ yêu thương rồi giận hờn nhau như thế nào.

Hai là: Thiết kế thể chế về mặt lợi ích: Được quy ước là thiết kế về hoạt động và lợi ích của thể chế. Cũng vẫn sẽ là một sự mường tượng về:

- Hoạt động: Người ta sẽ hình dung khi yêu người ta sẽ thực hiện các hoạt động nào (đi chơi, ghen, giao lưu tình cảm, những nụ hôn và những ánh mắt...)

- Lợi ích: Người ta phải hình dung trước các lợi ích có thể mang lại từ tình yêu. Có nhiều dạng lợi ích của thể chế:

+ Lợi ích của thể chế (thiếu nó thể chế không tồn tại)

+ Lợi ích trong thể chế (thiếu nó thể chế vẫn tồn tại bình thường)

+ Lợi ích của thành viên.

+ Lợi ích bên trong, bên ngoài.

+ Lợi ích trước mắt, lâu dài.

...

Theo đó người ta phải hình dung tất cả các loại lợi ích này trong tình yêu. Ví dụ, lợi ích của thể chế như sự yêu thương, sự giúp đỡ lẫn nhau cùng tiến bộ, giải tỏa tâm sinh lý...; lợi ích trong thể chế như sự tư lợi, sự trả thù...

Khi thiết kế thể chế về mặt lợi ích cần lưu tâm, thiết kế cả lợi ích cần thực hiện và lợi ích không thực hiện. Thông qua đó để thực hiện các tác động quản lý.

Mảng hoạt động thứ hai: Thi công thể chế

Cũng là thi công thể chế về mặt cấu trúc và lợi ích. Thực chất đây là quá trình hiện thực hóa mảng thiết kế làm cho nó có cơ sở tồn tại trên hiện thực và tồn tại trên hiện thực. Trong tình yêu nó gắn với việc: Tìm bạn trăm năm, vượt qua mặc cảm, xác định và thực hiện lợi ích chính đáng, dung hòa những mặt đối lập giữa hai người, giải quyết những mối xung đột nhằm bảo vệ tình yêu.

Khi thi công thể chế về mặt lợi ích cần chú ý, chỉ thi công những lợi ích cần thực hiện mà không thi công những lợi ích không thực hiện. Thực hiện được điều này người ta sẽ giữ gìn được một tình yêu trong sáng, lành mạnh và lâu bền.

Như vậy, dưới góc độ quản lý xã hội, tình yêu được xem xét như một thể chế. Cần hiểu thể chế ở đây là một tổ chức (thiết chế) với các nội quy ràng buộc tổ chức đó.

Một điều đặc biệt quan trọng trong lý luận về thể chế là, bất cứ một thể chế nào cũng phải tuân theo một quy luật gồm ba giai đoạn:

Giai đoạn tạo ra thể chế để quản (tương ứng với mảng thiết kế)

Giai đoạn duy trì sự tồn tại của thể chế

Giai đoạn giải thể thể chế

Trong đó việc giải thể thể chế thực chất là việc thực hiện tiếp việc thiết kế cho một thể chế khác. Đó là một vòng tròn khép kín. Ta sẽ hiểu tại sao người ta yêu nhau rồi lại giận hờn nhau và sau đó là chia tay nhau. Thực chất đó là quy luật mang nền tảng hiện thực có cơ sở khoa học. Tình yêu vì thế là thứ tồn tại vĩnh cửu, sinh biến liên tục, tuần hoàn, không có một trở lực nào có thể ngăn cản nổi. Đừng quá thất vọng vào những trở ngại trong tình yêu vì có thể lắm chứ lúc đó là lúc bạn đang thiết kế cho tình yêu của bạn.

Trên đây là việc luận giải về tình yêu dưới góc nhìn quản lý xã hội. Nó hoàn toàn là một khối lý luận vững chắc, không thể bác bỏ đã được thực tế chứng minh. Việc quản lý thể chế này thực chất là việc hoàn thiện hai mảng hoạt động thiết kế và thi công thể chế về hai dạng cấu trúc và lợi ích của thể chế. Rất mong ai đó hãy suy nghĩ vì thực chất nó vô cùng có ích cho chúng ta, cho tuổi trẻ đang dạt dào nhựa sống, sung mãn giữa một mùa xuân của tuổi trẻ và tình yêu.

Tiểu đội 3 - câu chuyện không bao giờ quên!

Hoàng Tử Long (Tiểu đội trưởng) "phục viên" về với gia đình cùng "Yến cụ" nhưng vẫn không quên những ngày anh em Tiểu đội 03 sống bên nhau nghĩa tình như anh em và bắt đầu kể những câu chuyện "huyền thoại"

Ngày ấy, hành trang người lính chỉ có thế này thôi, vậy mà làm được bao nhiêu điều kỳ diệu

Chúng tôi cùng nhau Hành quân ra thao trường

Trên thao trường

Lợi dụng địa hình địa vật để ngồi nghe thầy giảng bài

Giờ giải lao trên thao trường, thầy giáo dạy môn Chiến thuật bộ binh (bên phải) bắt đầu "bốc phét"

còn anh em vẫn tranh thủ thả hồn ngắm nhìn thị trấn Sao Đỏ lung linh trong sương khói

Và ngồi tán phét cùng nhau dưới những góc keo con


Không hiểu sao cô hàng nước lại biết đích xác địa điểm tập luyện của anh em để "show hàng". Có vẻ bí mật quân sự đã bị "bại lộ"

Giờ giải lao môn học Công tác Đảng, Công tác chính trị, anh em tranh thủ chụp ảnh

... người học, người tranh thủ ngủ vì mệt mỏi, người nói chuyện...

Giờ giải lao môn học Điều lệnh tại "Sân xi măng" (sân chào cờ Tiểu đoàn 1), tranh thủ nhắn tin, ôm ấp, thậm chí.... ngủ vì chỉ lát nữa thôi vào giờ học chính chỉ biết làm bước 2 "vừa nói vừa làm" khi có lệnh còn không thì đứng im như tượng, đầu gối thẳng tự nhiên, hai gọn chân chạm vào nhau, thân trên ở tư thế ngay ngắn, mắt nhìn thẳng

Giờ tan học, anh em phấn trấn kéo nhau về doanh trại, chuẩn bị "tụt quần áo" xuống ăn cơm

Giờ ăn cơm, bữa cơm đạm bạc 11.000 đồng, tìm mãi không thấy anh em Tiểu đội 3 đâu vì anh em thường lui vào trong xó. 11h35 và 17h45, khi trực ban "mút còi" nhớ chuẩn bị "xiêm y", cầm bát đũa xuống ăn cơm đúng giờ nếu không thì thôi ngủ trưa để "sinh hoạt" hoặc "quán triệt"

Cuối mỗi buổi chiều là giờ thể dục thể thao. Đó cũng là một chế độ.

Trực ban Đại đội duy trì đọc báo 18h45 hàng ngày. Sao bảo mãi chẳng ai tắt ti vi. Song dẫu sao đây vẫn là một chế độ không thể không duy trì nếu không muốn đeo "băng vệ sinh" lần 2
Học sỹ quan dự bị vẫn tranh thủ lao động làm ống nước giúp Nhà trường bình thường. Ở trên cao gió rất lạnh. Sau đó đã có một trận trà nóng chấm kẹo lạc ngon hết chê. Ấm áp và đáng nhớ...

Ngoài giờ học là bắt đầu tiệc tùng, thường là về ban đêm khi còi đi ngủ đã kêu với điệu "than ôi" buồn não ruột. Tiểu đội phó phụ trách đời sống bắt đầu làm việc....

Ngày xưa - thời sinh viên Minh Tình thường uống rượu bằng bát...

... còn bây giờ vào quân đội rồi, uống bằng chén thôi(!)

Đêm đến cũng là lúc nhiều chuyện xảy ra.... Trần Trung Kỳ (Hải Phòng) "tự sướng" ngoài hành lang doanh trại vào một đêm tối trời nhớ người yêu

Bởi vì, về đêm, doanh trại lung linh như một cõi mộng.
Giờ chia tay nhau rồi bỗng thấy nhớ ngày xưa quá. Nhớ về mái trường, nhớ về đồng đội với những kỷ niệm

... nhớ đường xuống căng tin - nơi thi thoảng anh em vẫn thường tụ họp để liên hoan mừng các sự kiện của Phòng

... nhớ doanh trại, kín cổng tao tường thế mà vẫn mất điện thoại?

nhớ 03 em sinh viên Cao đẳng Công nghiệp Sao Đỏ làm "điên đảo" binh sỹ với màn mùa Ấn Độ "có một không hai"

nhớ cả tam ca Trung Kỳ, Minh Tình và Ngọc Linh với ca khúc "Tiếng trống Paranung" của nhạc sỹ Trần Tiến, làm "náo động" hội trường

.... nhớ Đội văn nghệ Tiểu đoàn 1, chủ công là Đại đội 1 tại đêm công diễn các tiết mục đặc sắc được lựa chọn từ 05 Tiểu đoàn trong ngày kỷ niệm 20-11-2009 với ca khúc "Dấu chân phía trước", lĩnh xướng "đầu bếp Xuân Bắc"

.... nhớ địa điểm gác vào ban đêm. Ăn mặc đúng tác phong, mang theo súng và không được ngủ gật nếu không sẽ có người đến "véo tai"

... nhớ sinh nhật đồng chí Linh cả tiểu đội 3 đã "áo lót toàn tập" nâng chén rượu mừng

...nhớ những tuần nghỉ tranh thủ,đăng ký từ đầu tuần mà mãi đến 16h20 chiều thứ sáu mới biết mình có được "vinh danh" tại "danh sách nghỉ tranh thủ của Đại đội" và nghỉ tranh thủ nhưng Minh Tình vẫn "tranh thủ" được rất nhiều tại Học viện Tài chính - Hà Nội

Và ngày mai chia tay, trước giờ lĩnh tiền chuẩn bị ra quân vẫn tranh thủ "show hàng" bên hàng cây cảnh dọc hành lang doanh trại

Nhạc sỹ "Ưng Hoàng Phúc" (Tiểu đội 4) cùng "nghệ sỹ chiến sỹ" Minh Tình (Tiểu đội 3) bắt tay nhau hẹn ngày tái ngộ. Buổi chia tay đã có những sự kiện hết sức trọng đại và đáng nhớ

Lễ bế giảng các khóa học tại hội trường lớn sáng ngày 27-11-2009, tranh thủ "chụp trộm" khoảnh khắc Minh Tình lên nhận "bằng giỏi"

Và chúng tôi đã trở về với quê hương. Mái trường thân yêu đã ở phía sau, kỷ niệm đã ở phía sau nhưng chúng tôi luôn nhớ về nhau và mãi mãi vẫn hát "Khúc ca Tiểu đội 3" ngày ấy...